Śląsk przyspiesza z Programem Czyste Powietrze. Nowe narzędzia i wsparcie dla mieszkańców

Województwo Śląskie może pochwalić się świetnymi statystykami w realizacji programu, co potwierdzają tysiące złożonych wniosków i miliardy złotych zainwestowane w ekologię.. Do tej pory do WFOŚiGW w Katowicach wpłynęło ponad 148 tysięcy wniosków na gigantyczną kwotę 4 miliardów złotych. Podczas konferencji, zorganizowanej wspólnie ze Śląskim Związkiem Gmin i Powiatów, zaprezentowano plan na rok 2026, który ma być czasem „bezpieczeństwa i przyspieszenia”.

Nowe narzędzia dla mieszkańców i urzędników

Prezes WFOŚiGW w Katowicach, Mateusz Pindel, ogłosił uruchomienie nowoczesnych narzędzi, które mają skrócić dystans między urzędem a obywatelem. Mieszkańcy zyskali system online do sprawdzania statusu wniosków o płatność, a pracownicy gminni – dedykowaną infolinię.

– Program Czyste Powietrze wychodzi na prostą po różnych zakrętach, które w poprzednich latach były i w poprzednich edycjach. Chcemy nadać nowy ton temu programowi, a przede wszystkim chcemy, aby to samorządy, które są najbliżej mieszkańców, pomogły nam wspólnie przy realizacji tego programu – podkreślał Mateusz Pindel.

Gminni operatorzy: Pomoc dla najuboższych

Kluczowym elementem nowej odsłony programu jest system operatorów. To urzędnicy, którzy prowadzą beneficjenta „za rękę” – od audytu, przez wybór technologii, aż po rozliczenie środków. W województwie Śląskim na taką współpracę zdecydowało się już 105 ze 167 gmin (64%).

Wiceprezes WFOŚiGW, Iwona Gejdel-Targosz, zachęcała pozostałe samorządy do dołączenia do systemu:

– Gminy pełnią rolę operatora, czyli są takim aniołem stróżem, który pomaga przejść przez cały proces inwestycyjny. To system dedykowany osobom najuboższym i wykluczonym energetycznie, które nie mają środków na samodzielny start modernizacji domu – mówi Gejdel-Targosz. 

Koniec z „wnioskami-widmo” i ochrona przed oszustami

Z ramienia Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej głos zabrał wiceprezes Robert Gajda. Wyjaśnił on, że choć liczba składanych wniosków pozornie spadła, to ich jakość drastycznie wzrosła – obecnie system przyjmuje wyłącznie kompletne dokumenty, eliminując tzw. „wnioski-widmo”.

Bardzo ważną zapowiedzią jest walka z nieuczciwymi wykonawcami, którzy żerowali na programie.

– Dla osób poszkodowanych przez nieuczciwych wykonawców przygotowujemy specustawę, która powinna wejść w życie w ciągu kwartału. W tym wypadku państwo przejmie obowiązek zwrotu środków, a następnie samo będzie dochodziło roszczeń od oszustów, aby beneficjent mógł spać spokojnie – zadeklarował Robert Gajda.

Co czeka nas w 2026 roku?

Przedstawiciele funduszy zgodnie zapowiadają, że rok 2026 będzie stał pod znakiem pełnej termomodernizacji. Zgodnie z unijnymi dyrektywami (EPBD), nacisk przesuwa się z samej wymiany pieców na docieplanie budynków, co ma chronić mieszkańców przed tzw. „rachunkami grozy”. Nabór dla gmin chcących zostać operatorami został przedłużony do 31 marca 2026 roku.

W spotkaniu udział wzięli również m.in. Piotr Kuczera (Prezydent Rybnika), Dariusz Skrobol (Burmistrz Pszczyny) oraz przedstawiciele kilkudziesięciu śląskich samorządów. 

Materiał dofinansowany ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Za treść artykułu odpowiada redakcja.