Jakie działania podjąć, aby miejsca publiczne były dostępne dla osób ze szczególnymi potrzebami? O tym debatowano w Chorzowie [ZDJĘCIA]

Od kwietnia bieżącego roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych we współpracy z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej, Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Bankiem Gospodarstwa Krajowego organizuje comiesięczne konferencje poświęcone wdrażaniu dostępności w instytucjach publicznych. Cykl ten ma na celu upowszechnienie funkcjonującego już od 5 lat programu Dostępność Plus, ale też podsumowanie tego, co dzięki niemu udało się osiągnąć, które rozwiązania się sprawdziły, a które wymagają jeszcze korekty.

Jedna z zaplanowanych konferencji odbyła się 7 listopada w chorzowskim oddziale ZUS. Podzielona została ona na trzy sesje tematyczne dotyczące: zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, postępowania skargowego na brak dostępności oraz narzędzi wsparcia w obszarze wdrażania dostępności.

- Z mojej perspektywy dostępność to zapewnienie możliwości realizacji potrzeb klientów. W przypadku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czyli wypłaty emerytury, wypłaty zasiłku, jest to odpowiedzenie na jakiekolwiek pytania czy poinformowanie. Dostępność traktuję bardzo szeroko, nie tylko jako coś wyłącznie dla osób, które mają dysfunkcję wzroku, słuchu czy problemy z poruszaniem się, ale to są również seniorzy, matki z dziećmi, więc tak naprawdę dostępność dotyka całego spektrum społeczeństwa. W zależności od tego o jakim kliencie mówimy, każdy z nich powinien mieć zagwarantowaną możliwość dostępu do jednostki w sposób architektoniczny, to znaczy, żeby bez problemu wejść do obiektu, ale też żeby móc skontaktować się poprzez różne kanały elektroniczne. To są właśnie wszystkie elementy, które wpływają na tę dostępność i mają skutkować tym, że klient mający potrzebę informacji czy załatwienia pewnej sprawy, taką sprawę po prostu skutecznie załatwia - podkreślał podczas konferencji Mariusz Jedynak, Członek Zarządu ZUS. 

Do tej pory Zakład Ubezpieczeń Społecznych wprowadził już wiele rozwiązań wpływających na komfort osób ze szczególnymi potrzebami. Oznakowania w języku Braille'a, oklejone przeszklenia (aby osobowe niedowidzące mogły bezpiecznie się poruszać), wyznaczone miejsca parkingowe dla osób z niepełnosprawnościami, otwierające się automatycznie drzwi, wideorozmowy w języku migowym, duże windy, ustawienie urządzeń (takich jak dzwonki, automaty kolejkowe) tak, by osoby na wózkach mogły z nich korzystać czy specjalna kontrastowa wersja tekstowa strony internetowej dla osób słabowidzących - to tylko niektóre z udogodnień, które sprawiają, że ZUS jest jednym z najnowocześniejszych i najlepiej dostosowanych dla klientów urzędem w Polsce.

Obowiązek dla instytucji publicznych

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 roku o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami nałożyła nowe obowiązki na wszystkie instytucje publiczne, czyli nie tylko urzędy, ale też szkoły, ośrodki kultury czy placówki służby zdrowia. Podmioty te muszą spełniać minimalne wymagania w zakresie trzech obszarów dostępności, o których mowa w art. 6, tj. architektonicznym, cyfrowym i informacyjno-komunikacyjnym. Za brak dostosowania się do regulacji mogą grozić kary. Za niezapewnienie dostępności przysługuje prawo złożenia skargi do Prezesa Zarządu PFRON, a ostateczny krok to nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania nakazu zapewnienia dostępności.

- To jest duża rola pracowników danej instytucji, ale też przede wszystkim, na pierwszym etapie, projektantów danego obiektu. To oni muszą od razu myśleć o potrzebach osób z niepełnosprawnościami i nie tylko. Są przecież też osoby bardzo niskiego wzrostu czy też osoby z zaburzeniami lękowymi, które potrzebują większej przestrzeni. Ważne jest zapewnienie obsługi oraz bezpieczeństwa, możliwości ewakuacji i dostępu do obiektu. My jako architekci musimy konsultować nasze rozwiązania z wieloma osobami, w tym ze strażakami oraz sanepidem. Jedna sprawa to jest projekt budynku a druga jego użytkowanie - mówiła Danuta Fredowicz ze Śląskiej Izby Architektów.

Choć niektóre z rozwiązań, takie jak przestawienie mebla, aby nie uniemożliwiał on poruszania osobie na wózku czy też pozwolenie na wejście do budynku z psem przewodnikiem nie wymagają nakładów finansowych, są też takie, które bez nich się nie obejdą. Od 2019 roku w ramach programu Dostępność Plus istnieje jednak tzw. Fundusz Dostępności pozwalający pozyskać środki na likwidację barier architektonicznych.

Bank Gospodarstwa Krajowego wspólnie z instytucjami finansującymi udziela preferencyjnych pożyczek, które sprawiają, że nie tylko miejsca publiczne, ale też nasze domy stają się otwarte i dostępne dla wszystkich osób z niepełnosprawnościami, rodziców małych dzieci, seniorów, a także osób z trwałymi lub czasowymi ograniczeniami w mobilności, dzięki czemu mogą one brać równy udział w życiu publicznym oraz społecznym.